Υπάρχουν κάποια μέρη που σε ταξιδεύουν στο παρελθόν. Σαν να ανοίγεις ένα χρονοντούλαπο της ιστορίας και να μεταφέρεσαι στα χρόνια του Βυζαντίου, των Ενετών και των αυτοκρατόρων. Η Μονεμβασιά είναι αναμφίβολα ένα τέτοιο μέρος. Το λεγόμενο και “Γιβραλτάρ της Ανατολής” είναι μια από τις καλύτερα διατηρημένες καστροπολιτείες της Ευρώπης και είναι ένας από τους προορισμούς που ΠΡΕΠΕΙ να επισκεφτείς τουλάχιστον μια φορά στη ζωή σου. Ο οικισμός με τη “μονή έμβαση” (μια είσοδο), που ενώνεται μέσα από μια λωρίδα γης, στέκεται για αιώνες αγέρωχος φρουρός του Μυρτώου Πελάγους.
Ένα Σαββατοκύριακο είναι αρκετό για να δεις και να βιώσεις τη μαγεία που σου προσφέρει απλόχερα αυτός ο τόπος, αρκεί να έχεις μάτια και αυτιά ανοιχτά δίνοντας προσοχή στις λεπτομέρειες. Πέτρινα σοκάκια, οικόσημα, καμάρες, αψίδες και αρχοντικά σπίτια ξεδιπλώνουν την ιστορία μιας άλλης εποχής. Τα οικόσημα και οι βυζαντινοί θησαυροί σε κάνουν να νιώθεις ότι αυτή η πόλη ξέφυγε εντελώς από τη φθορά του χρόνου.
Πότε να πας
Κάθε εποχή προσδίδει στη Μονεμβασιά μια διαφορετική αίγλη γι’ αυτό και σου προτείνουμε να πας και να ξαναπάς! Το φθινόπωρο και την άνοιξη θα απολαύσεις βόλτες με ωραίες συνθήκες και θα καταφέρεις να επισκεφτείς με ευκολία και την άνω πόλη. Τον χειμώνα οι μέρες περνούν αργά με ζεστό καφέ και θέα το πέλαγος. Η ησυχία δημιουργεί ένα άκρως ρομαντικό σκηνικό. Το καλοκαίρι, αν και ο τουρισμός φτάνει στο peak του, ο καιρός ενδείκνυται για ποτό στα μπαλκονάκια και βουτιές σε κοντινές παραλίες.
Πού να μείνεις
Αν και η προφανής επιλογή είναι να μείνεις μέσα στην καστροπολιτεία (Κάτω Πόλη), η εποχή μπορεί να αλλάξει λίγο τα δεδομένα. Λόγω των αυστηρών περιορισμών της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, η εξωτερική αρχιτεκτονική των κτιρίων δεν επιτρέπεται να αλλοιωθεί, γι’ αυτό και τα συστήματα θέρμανσης και ψύξης (κυρίως κλιματιστικά), που χρησιμοποιούνται μπορεί να μην επαρκούν για τη δημιουργία ιδανικών συνθηκών σε πολύ μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας. Αν μείνεις μέσα στη Μονεμβασιά, δες τις επιλογές που υπάρχουν εδώ. Αν όμως θελήσεις να πας καλοκαίρι, δες μια εξαιρετική value for money επιλογή εδώ.
Τι να δεις
Με το που θα διαβείς την είσοδο της πόλης, νιώθεις ότι περνάς μια χρονοπύλη και μπροστά σου ανοίγεται ένα μέρος, επιβλητικό, μυστηριακό, γεμάτο μύθους και ιστορίες. Η βαριά σιδερένια καστρόπορτα σε καλωσορίζει σ’ έναν κόσμο όπου τα αυτοκίνητα απαγορεύονται και τον λόγο έχουν μόνο οι ήχοι των βημάτων στα καλντερίμια, το θρόισμα του ανέμου στις σκεπές και ο παφλασμός των κυμάτων.
Πρώτη στάση, το μουσείο Γιάννη Ρίτσου. Το πατρικό σπίτι του μεγάλου ποιητή έχει μεταμορφωθεί σε έναν χώρο μνήμης με προσωπικά του αντικείμενα, χειρόγραφα και φωτογραφίες, που φωτίζουν τη σχέση του με τον γενέθλιο τόπο.
Λίγα βήματα πιο πέρα, σ’ ένα διατηρητέο κτίριο, στεγάζεται μια μικρή αλλά πολύ αξιόλογη συλλογή. Η Αρχαιολογική Συλλογή Μονεμβασιάς σε καλεί να αποκρυπτογραφήσεις το ένδοξο παρελθόν του βράχου. Στεγασμένη σε ένα ιστορικό κτίριο, πρώην μουσουλμανικό τέμενος, η συλλογή φιλοξενεί αρχιτεκτονικά γλυπτά, αντικείμενα καθημερινής χρήσης και θρησκευτικά κειμήλια που μαρτυρούν τις περιόδους ακμής της καστροπολιτείας.
Βρίσκεσαι πλέον στο πιο χαρακτηριστικό κάδρο της Μονεμβασιάς. Την Κεντρική Πλατεία με το παλιό κανόνι να στέκει ως άγρυπνος φρουρός και σιωπηλός μάρτυρας των πολιορκιών και των μαχών του παρελθόντος. Είναι το σημείο όπου όλοι οι ταξιδιώτες γίνονται μια παρέα, κάνοντας στάση για να απολαύσουν τη θέα, να νιώσουν το θαλασσινό αεράκι και να βγάλουν την απαραίτητη αναμνηστική φωτογραφία.
Ο Ναός του Ελκόμενου Χριστού, που δεσπόζει στην κεντρική πλατεία, είναι ένα αληθινό κομψοτέχνημα του 13ου αιώνα. Εδώ φυλάσσεται και η ομώνυμη, ανεκτίμητης αξίας εικόνα του Ελκόμενου Χριστού, η οποία, μετά από μια περιπετειώδη ιστορία και κλοπή, επέστρεψε στον φυσικό της χώρο.
Συνεχίζοντας την περιήγησή σου, τα καλντερίμια σε οδηγούν προς τη νοτιοανατολική άκρη του Κάστρου, στην ατμοσφαιρική Πλατεία της Χρυσαφίτισσας. Εδώ το σκηνικό αλλάζει: ο χώρος ανοίγει, η βοή των επισκεπτών χαμηλώνει και βρίσκεσαι σε ένα γαλήνιο πλάτωμα ακριβώς πάνω από τα θαλάσσια τείχη. Στο κέντρο της δεσπόζει ο ομώνυμος λευκός ναός της Παναγίας του 17ου αιώνα, που με την απλότητά του θυμίζει κάτι από κυκλαδίτικο νησί.
Το να περπατάς στην Κάτω Πόλη είναι σαν να ξεφυλλίζεις ένα ζωντανό βιβλίο ιστορίας. Τα στενά καλντερίμια σε οδηγούν ανάμεσα σε πέτρινους τοίχους από παλιά σπίτια που σώθηκαν από τη φθορά, αναπαλαιώθηκαν υποδειγματικά και κρατούν ζωντανή την αρχιτεκτονική κληρονομιά του τόπου. Είναι εντυπωσιακό πώς σε μια τόσο μικρή έκταση συνυπάρχουν σχεδόν 40 εκκλησίες και οικογενειακά παρεκκλήσια, μάρτυρες της βαθιάς πίστης και της ακμής των περασμένων αιώνων.
Μην παραλείψεις, καθώς γυρίζεις τα σοκάκια, να αναζητήσεις το Πορτέλο, τη μικρή θαλασσινή πύλη των τειχών. Είναι το μοναδικό σημείο που σε βγάζει έξω από το Κάστρο, κατευθείαν στα βράχια, προσφέροντας την ευκαιρία για μια γρήγορη βουτιά στα καταγάλανα νερά κάτω από τη σκιά των τειχών! Αν πάλι θέλεις να βρεθείς σε μία κανονική παραλία, τα Αμπελάκια λίγα χιλιόμετρα μακριά, είναι μια όμορφη αμμουδιά που λίγοι γνωρίζουν.
Η ανάβαση στην Άνω Πόλη μπορεί να απαιτεί λίγο κόπο, αλλά η ανταμοιβή είναι ανεκτίμητη. Η ανηφορική διαδρομή μέσα από τις «Βόλτες» είναι σήμερα ένας άγριος τόπος γεμάτος μυστικά, σιωπή και ερείπια. Αυτό που προκαλεί δέος, όμως, είναι οι εντυπωσιακές υδατοδεξαμενές (στέρνες) που σώζονται ακόμη. Αυτά τα τεράστια πέτρινα πηγάδια, σκαμμένα μέσα στον βράχο, αποτελούσαν την καρδιά της επιβίωσης, αποθηκεύοντας το νερό της βροχής που κρατούσε την πόλη ζωντανή.
Στο πιο ακραίο και απόκρημνο σημείο του βράχου, δεσπόζει ο Ναός της Αγίας Σοφίας. Χτισμένος τον 12ο αιώνα, αποτελεί αντίγραφο της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολης σε μικρογραφία και είναι από τους ελάχιστους ναούς οκταγωνικού τύπου που υπάρχουν στις μέρες μας. Και αφού έφτασες εκεί μείνε ν’ αγναντέψεις τη θέα… είναι μοναδική!
Γαστρονομία
Ένα οδοιπορικό στη Μονεμβασιά, όμως, δεν είναι ολοκληρωμένο αν δε γευτείς την παράδοσή της. Στις φιλόξενες ταβέρνες και τα café της Κάτω Πόλης, αναζήτησε οπωσδήποτε τα σαΐτια, τις πεντανόστιμες, ντόπιες χορτόπιτες με λεπτό φύλλο, φρέσκα μυρωδικά και τυρί, που ψήνονται παραδοσιακά στην πλάκα. Για φαγητό θα πας στις Βόλτες ή στη Ματούλα, ενώ μαγειρευτό σε πακέτο θα βρεις στο Mirtaki.
Για το κλείσιμο, συνόδευσε το γεύμα σου με ένα ποτήρι Malvasia (Μαλβαζία). Πρόκειται για το περίφημο, γλυκό λιαστό κρασί της Μονεμβασιάς που στον Μεσαίωνα θεωρούνταν ο «βασιλιάς των κρασιών» και εξήγαγαν οι Ενετοί σε όλη την Ευρώπη. Θα το πιεις στο Malvasia Cafe με ανεμπόδιστη θέα στο Μυρτώο Πέλαγος.
Πριν αποχαιρετήσεις τον βράχο, μην παραλείψεις να προμηθευτείς τα παραδοσιακά αμυγδαλωτά Μονεμβασιάς, το ιδανικό γλυκό ενθύμιο από ένα ταξίδι που θα θυμάσαι για καιρό.
Closing
Η Μονεμβασιά δεν είναι απλώς ακόμα ένας προορισμός στη λίστα σου. Είναι μια βαθιά βιωματική εμπειρία, ένα ζωντανό παραμύθι που σε παρασύρει στους ρυθμούς του και σε κάνει να ξεχνάς το σήμερα. Κι αν ο δρόμος σε έφερε μέχρι αυτό το μαγικό άκρο της Λακωνίας, αξίζει να συνεχίσεις την εξερεύνηση. Μπορείς εύκολα να συνδυάσεις το ταξίδι σου με μια απόδραση στις εξωτικές αμμουδιές της Ελαφονήσου, να σαλπάρεις από τη Νεάπολη για τα κοσμοπολίτικα Κύθηρα ή να πάρεις τον δρόμο της επιστροφής κάνοντας μια στάση στο αρχοντικό και πάντα γοητευτικό Ναύπλιο.
